Elastyczne myślenie: czym naprawdę jest – a czym nie.

„Elastyczne myślenie" słychać dziś zewsząd. Chcemy je rozwijać u dzieci, szukamy go w CV, za nie chwalimy. Ale gdy zapytać, co to właściwie jest, odpowiedzi się rozjeżdżają – i połowa jest obok. Rozłóżmy to na czynniki: czym elastyczne myślenie NIE jest, czym jest naprawdę i jak rozwijać je u dziecka w pięć minut dziennie.

Czym elastyczne myślenie NIE jest

To nie brak charakteru. Elastyczny nie znaczy zgadzać się ze wszystkimi i nie mieć własnego zdania. Wręcz przeciwnie: żeby świadomie zmienić spojrzenie, potrzebny jest punkt oparcia.

To nie „zmienianie zdania zależnie od nastroju". Ustąpić pod presją albo z nudów to nie elastyczność, lecz jej imitacja. Elastyczność zmienia zdanie pod wpływem nowego faktu, a nie wiatru.

To nie synonim kreatywności. Twórczość to wymyślać i tworzyć. Elastyczność to widzieć tę samą rzecz z różnych stron i znajdować nie jedną drogę, a kilka. Twórczość może z niej wyrosnąć, ale to nie to samo.

I to nie wrodzony talent. Najbardziej szkodliwy mit brzmi: „albo się to ma, albo nie". Elastyczne myślenie to umiejętność. A umiejętność da się trenować. I tu zaczyna się najciekawsze.

Czym jest naprawdę

Elastyczne myślenie to zdolność, by:

• zobaczyć tę samą rzecz z kilku stron, nie tylko z tej, która rzuciła się w oczy pierwsza;
• zmienić podejście, gdy poprzednie nie zadziałało, zamiast walić w jedną ścianę;
• zaktualizować swoje zdanie, gdy pojawia się nowy fakt – i przy tym nie zgubić siebie.

Prościej: nie „mam jedną poprawną odpowiedź", lecz „a jak jeszcze można na to spojrzeć?".

Co mówi nauka

Tu spotykają się dwie książki, na których stoi filozofia Wings.

Carol Dweck w „Nowej psychologii sukcesu" pokazuje, że wszystko zaczyna się od nastawienia. Przy nastawieniu „na trwałość" zdolności wydają się dane raz na zawsze, a błąd brzmi jak wyrok – „nie jestem zdolny". Przy nastawieniu „na rozwój" ten sam błąd to po prostu dane: „nie zadziałało, co spróbować jeszcze?". Elastyczne myślenie wyrasta właśnie z tego drugiego nastawienia – z wiary, że można się zmienić. Cała różnica, według Dweck, tkwi w pytaniu, które człowiek sobie zadaje: nie „czy dam radę?", lecz „jak to zrobię?".

Norman Doidge, badacz neuroplastyczności, dodaje fizyczną podstawę. Mózg to nie zastygła część: gdy uczymy się czegoś nowego, właściwe obszary dosłownie się przebudowują, a neurony wypuszczają nowe gałęzie. „Czego nie używasz, to tracisz" – i odwrotnie: nowość, uwaga i różnorodność uruchamiają wzrost nowych połączeń. Szczyt tej plastyczności przypada na 3–14 lat. A to znaczy, że elastyczne myślenie nie jest darem natury, lecz efektem treningu. I trenuje się nie w ośrodkach i nie za pieniądze, ale w zwykłych pięciu minutach dziennie.

„Narząd myślenia jest elastyczny i można go doskonalić dzięki ukierunkowanemu treningowi umysłowemu". – Santiago Ramón y Cajal, ojciec współczesnej neuronauki

Jak rozwijać elastyczność: 4 codzienne ruchy

1. „A jak jeszcze? A gdyby na odwrót?" Zamiast „dobrze/źle" zostaw pytanie otwarte. Jedna odpowiedź zamyka poszukiwanie – otwarte pytanie każe mózgowi szukać wariantów.
2. „Nie wyszło – co spróbujemy jeszcze?" Gdy dziecku coś nie wyjdzie, nie spiesz się z poprawianiem. Przełóż porażkę z „nie potrafiłem" na „ta próba nie pasowała, są inne".
3. Znajome – pod nowym kątem. Obejdź stół z drugiej strony, policz dźwięki w znanej kuchni, znajdź pięć nowych szczegółów w zwykłym przedmiocie. Nowość to paliwo dla mózgu.
4. Chwal proces, a nie zdolność. „Trzy różne sposoby naraz – to właśnie elastyczność" działa. Pochwała „za mądrość" działa odwrotnie: rodzi lęk przed błędem.

Co powiedzieć – według wieku

• 2–5: „A kto jeszcze tak potrafi? A da się inaczej?"
• 6–9: „Ciekawe, czy jest inny sposób? Znajdźmy chociaż dwa."
• 10–14: „Jaki argument mógłby cię przekonać? A co powiedziałby ktoś, kto myśli inaczej?"

Czego unikać

• „Jest tylko jedna poprawna odpowiedź" – zabija poszukiwanie.
• Pochwała za samą zdolność zamiast za wysiłek – nagradza cechę, a nie elastyczność.
• Decydować za dziecko, gdy utknie – to zabiera mu właśnie ten moment treningu, o który chodzi.
• Obniżać poziom trudności, byle było łatwo – mózg rośnie na tym, co trudne.

Po co tu WINGS

WINGS to właśnie to – codzienny trening elastyczności wpleciony w zwykły dzień. Każde zadanie to otwarte pytanie bez jednej poprawnej odpowiedzi: dziecko uczy się patrzeć z różnych stron, a nie zgadywać, „jak trzeba". Zadania dobrane do wieku (2–14 lat), zajmują mniej niż pięć minut i idą z podpowiedziami dla Ciebie – co zapytać i co zrobić, gdy dziecko zamilknie. Pięć minut dziennie, które dosłownie przebudowują mózg – w tym właśnie złotym oknie 3–14 lat.

W skrócie

Elastyczne myślenie to ani brak charakteru, ani wrodzony dar. To umiejętność widzenia więcej niż jednej odpowiedzi i zmiany podejścia pod wpływem nowego faktu. Da się je trenować. A najlepszy trener to jedno dobre otwarte pytanie dziennie.

Spróbuj – za darmo

Zostaw e-mail i wybierz wiek dziecka. Przez najbliższe 5 dni dostaniesz jedno zadanie WINGS dziennie – dopasowane do etapu, prosto na skrzynkę.